Փետրվարի 26-ին ОpenАrmenia
կայքում կայացավ օնլայն հարցազրույց Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ
հասարակական կազմակերպության նախագահ Արտակ Կիրակոսյանի հետ: Թեման` ՀՀ նախագահի
ընտրություններ

Ասացեք խնդրեմ, մարդիկ դիմե՞լ
են ձեր կազմակերպությանը օգնության
ակնկալիքով , եթե այո` ինչ ծառայություններ եք մատուցում:



Հասարակական կազմակերպությունների կոալիցիայով կազմակերպվել էր հեռախոսայի թեժ գիծ,
որի միջոցով տրվել են եւ տրվում են իրավաբանական խորհրդատվություն` ընտրությունների
հետ այս կամ այն կերպ առնչվող հարցերի վերաբերյալ: Բացի սրանից, ընտրությանը օրը
գործում էին իրավական շտապ օգնության 40 մեքենա, որոնք ստացված ահազանգերով մեկնում
էին դեպքի վայր: Ամեն մեքենայի մեջ կային դիտորդ, լրագրող, իրավաբան եւ հասարակական
ակտիվիստ: Այսօր մենք քաղաքացիներից ստանում ենք այլ ահազանգեր. նրանց ստիպում են
մասնակցել Սերժ Սարգսյանի հանրահավաքներին:



Ձեր կարծիքով, հայերի քանի՞ տոկոսն է գիտակցված
ընտրություն կատարում:

Գիտակցվածության մասին խոսելը դժվար է: Այլ հարց է, թե մենք ընտրություններից
ինչ ենք սպասում եւ ինչից ելնելով ենք ընտրում: Ցավոք, ընտրապայքարի ֆավորիտները
հիմնականում դնում են մեկ հարց. ո՞վ է մեղավոր այսօրվա
վիճակի համար: Այս հարցը իրավաչափ չէ եւ չէր կարող բերել դրական արդյունքների: «Ո՞վ
է մեղավոր» եւ «Ի՞նչ անել» հարցերը 19-րդ դարի վերջում,
20-րդ դարում եւ նույնիսկ հիմա, Ռուսաստանում ողբերգության բերեցին:



Եթե հնարավոր է, պարզաբանեք, ընտրությունների ժամանակ ինչի՞
համար է ձեր կազմակերպությունը:

Մեր հիմնական նպատակն էր ընտրությունների ժամանակ մարդու իրավունքների
խախտումների կանխումը, ինչպես նաեւ խախտումների փաստաթղթավորումը դրանց հետագայում
համապատասխան ատյաններում ընթացք տալու համար: Մեզ հետ համագործակցում են երեք
հմուտ իրավաբան, որ պատրաստ են անվճար մատուցել իրենց ծառայությունները:



Հատկապես որտե՞ղ եք խորհրդատվություն անցկացրել եւ ձեր
կարծիքով, ինչով են տարբերվում քաղաքի եւ գյուղի ընտրողը:



Մենք աշխատել ենք բոլոր մարզերում: Գյուղերում հասարակությունը առավել մոնոլիտ է եւ
այնտեղ քվեարկում են տոհմերով: Հանուն կամ ընդդեմ ավագանու: Բայց իմ կարծիքով,
մեծամասնությունը քվեարկել է իր կարծիքով, հաղթող թեկնածուի օգտին:

Դուք ունեք, այս ընտրություններում արձանագրված խախտումների վերաբերյալ
վիճակագրություն եւ ում եք տրամադրում ունեցած տվյալները:

Նախնական վիճակագրական տվյալները եւ հայերեն եւ անգլերեն տարբերակներով կարող եք
կարդալ մեր կայքի էջում.


www.hra.am/arm/?page=issue&id=17743  


www.hra.am/eng/?page=issue&id=17754



Բողոքները միակողմանի՞ են` որոշակի թեկնածուի եւ նրա
շտաբի դեմ, թե՞ կա բազմազանություն:



Բողոքներ ստացել ենք ինչպես քաղաքացիներից, այնպես էլ ընդդիմության
ներկայացուցիչներից: Հիմնական եզրակացությունն է. խախտումները, ավելի ճիշտ` քրեական
գործողությունները, չեն կրել ինքնաբերական բնույթ: Կարելի է խոսել կազմակերպված
հանցագործությունների մասին: Այս առումով, չափազանց կարեւոր է, որ բոլոր այս
դեպքերը քննվեն հրապարակային եւ բաց: Ի դեպ, այս միտքը արդեն քանի ընտրություն
պնդում են միջազգային դիտորդները:



Դուք ունե՞ք խախտումների վերաբերյալ վիճակագրություն եւ
ու՞մ եք տրամադրել այդ տվյալները:



Այդ տվյալները տրամադրել ենք դատախազությանն ու ԶԼՄ-ներին:



Որքա՞ն ժամանակ է, ինչ ձեր կազմակերպությունը աշխատում է
Հայաստանում:



Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտը սկսել է աշխատել 1998 թվականից: «Իրավական
նախաձեռնություն. Ընտրություններ» նախաձեռնությունը, որը իրականացրել է վերը նշված
դիտարկումներն ու խորհրդատվությունը, ձեւավորվել է 2007 թվականին այլ
կազմակերպությունների հետ համատեղ: Մեր կազմակերպության մասին առավել մանրամասն
տեղեկություններ կարող եք գտնել մեր կայքերում
www.csi.am, www.hra.am




Ինչպե՞ս կգնահատեք անցած եւ այս ընտրությունները:



Ընտրությունները գնահատելը դժվար է: Պարզ է մեկ բան, ամեն ընտրությունից հետո մենք
շարժվում ենք ոչ թե առաջ, այլ` հետ: Այսինքն, ընդհանուր առմամբ ընտրությունների
միջեւ կա որոշակի առաջընթաց եւ զարգացում: Բայց դա բավարար չէ կանխարգելելու համար
այն այլանդակությունները, որ տեղի են ունենում ընտրությունների ժամանակ:
Մեծամասնությունը ընտրություններից հրաշքի է սպասում եւ մեծամասնությունը չափից
ավելի մեծ ակնկալիքներ ունի: Մեզանում արմատացել է այն կարծիքը, թե քաղաքական
պայքարը բարոյականությունից դուրս է եւ դեռ ավելին. քաղաքականությունն ու քաղաքական
գործիչները անբարոյական են: Եվ սա բերում է քաղաքական պայքարի թեժացման եւ ողջ
հասարակության բարոյազրկման:



Ու՞մ էիք պաշտպանում այս
ընտրությունների ժամանակ: Եթե չեք ուզում, մի պատասխանեք:



Մենք աշխատում, ջանում էին պաշտպանել նրանց, ովքեր պայքարում էին քաղաքացիական
իրավունքների համար: Եթե դուք նկատի ունեք իմ, որպես ընտրողի անձնական
դիրքորոշումը, ապա ես չեմ «բացվել» անգամ մտերիմներիս: Միակ բանը, որ ինձ հունից
հանում է, «Դու Լեւոնի, թե Սերժի կողմից ես» հարցն է:



Հիմնականում ովքե՞ր են ձեզ դիմում: Միթե՞
Հայաստանում կան այնքան շատ օրինապահ քաղաքացիներ, որ պատրաստ են կիսվել
ընտրությունների ժամանակ տեսած կամ նկատած օրինախախտումներով:



Մենք զանգողներին չէինք հարցնում նրանք օրինապահ են, թե ոչ: Շատ հնարավոր է, որ
ոմանք պարզապես իրենց թեկնածուի մոլի հետեւորդներ էին: Պարզապես մարդկանց
օգնություն էր պետք եւ մենք փորձում էինք օգնել: Որոշ դեպքերում իրավական շտապ
օգնության մեր մեքենաները էական աջակցություն են ցույց տվել: Այս դեպքերում
չափազանց կարեւոր է, որ մենք պահպանում էինք չեզոքություն:

Հնարավո՞ր է, Հայաստաում լինի բոլորին գոհացնող
թեկնածու: Ես կարծում եմ, հույս ունեմ, որ դուք ունեք ոչ միայն Հայաստանի
ընտրությունների «փորձը», այլ ուրիշ երկրներինը` եւս: Հայաստանի ընտրողը ինչ-որ
բանով տարբերվում է ԱՊՀ այլ երկրների ընտրողից:

ԱՊՀ-ն դա եւ Ուկրաինան է, եւ Թուրքմենիան: Ես կնախընտրեի
զուգահեռներ անցկացնել Արեւելյան կամ Արեւմտյան Եվրոպայի հետ: Բարոյականության
մասին արդեն ասացի: Արեւմուտքում համոզված են, որ քաղաքականությունը պետք է
բարոյական լինի: Քաղաքական գործիչը` նույնպես: ԱՄՆ-ում, ուր ամեն ինչ կառուցված է
կիսաճշմարտության վրա, հիմնական ուշադրությունը դարձվում է քաղաքական գործիչների
ընտանեկան բարոյականությանը: Մեզ մոտ քաղաքականությունը անբարոյական է:

Մյուս առանձնահատկությունը: Մեզ մոտ համոզված են, որ կհաղթի նա, ով ճիշտ է: Անգամ
Ղարաբաղի հարցը: Մենք` հայերս ու ադրբեջանցիները, ջանում են ապացուցել, որ
ճշմարտությունը իրենց կողմն է: Արեւմտյան մարդու համար այդ վեճերը բացարձակապես
անհասկանալի եւ անտեղի են: Քաղաքականության մեջ կարեւորը շահերն են: Իմ կարծիքով,
քաղաքականությունը պետք է կառուցվի երկու չափանիշի շուրջ. բարոյականություն եւ
հասարակության շահեր:

Բոլորին գոհացնող նախագահ կարող է լինել միայն պատերազմի ժամանակ, երբ հասարակական
շահերը քիչ թե շատ հասկանալի են եւ միատեսակ բոլորի համար:





Հարցազրույցը ռուսերեն լեզվով