Մայիսի 3–ը Մամուլի ազատության միջազգային օրն է։ 

Հարցազրույց «Առավոտ»
օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Արամ Աբրահամյանի հետ

Ի՞նչ է մամուլի ազատությունը՝
ձեր պատկերացմամբ:

Հազար ու մի բան կարելի է հասկանալ «մամուլի ազատություն» ասելով,
բայց ինձ համար երկու բան է էական: Նախ՝ մամուլի տնտեսական ազատությունը, այսինքն՝
այն, որ լրատվամիջոցն ինքնաբավ է և կարողանում է գոյատևել բացառապես գովազդի կամ վաճառված
թերթերի եկամուտով: Դա իդեալական վիճակ է, որ, վստահ եմ, աշխարհի ոչ մի երկրում և ոչ
մի լրատվամիջոցում չկա: Բայց, ասենք, հետամնաց երկրներում ավելի վատ է վիճակը տնտեսական
կախվածության առումով, քան զարգացած երկրներում:

Երկրորդ կարևոր բանը ներքին ազատությունն է լրագրողի, խմբագրի,
որը կարող է որոշ չափով նպաստել ազատ արտահայտմանը, որովհետև եթե դու ինքդ կաշկանդված,
կաղապարված չես և պատրաստ ես լսել ցանկացած կարծիք՝ առանց ցասումի, դժգոհության և պատրաստ
ես այդ կարծիքը տեղադրել քո թերթում, ապա կարելի է ասել, որ այդ լրատվամիջոցը, հաշվի
առնելով տնտեսական սահմանափակումները, նույնպես ունի ազատության որոշակի աստիճան:

Իսկ հայաստանյան ԶԼՄ-ները
որքանո՞վ են ազատ:

Հայաստանյան ԶԼՄ-ները հենց այդպիսին են, ինչպես ես ասացի, այսինքն՝
կա քիչ թե շատ ազատ դաշտ, որը կայքերն են, որովհետև դրանք մեծ ծախսեր չեն պահանջում
և տնտեսապես անկախ են: Այդտեղ կարելի է գրել ամեն ինչ, բայց, մյուս կողմից, պրոֆեսիոնալիզմի
առումով կայքերը զիջում են մյուս՝ ավանդական ԶԼՄ-ներին, որովհետև այնտեղ չկա պրոֆեսիոնալ
պատասխանատվության այն աստիճանը, որը կա հեռուստատեսություններում և տպագիր թերթերում:
Եթե ազատության նվազման կարգով թվարկեմ, համեմատաբար ազատ են կայքերը, հետո գալիս են
տպագիր լրատվամիջոցները, իսկ ամենաանազատը հեռուտաընկերություններն են: Ես նկատի ունեմ
այն լրատվամիջոցները, որոնք եթերում են, որովհետև Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային
հանձնաժողովի կողմից արտոնագիր տալն արդեն իսկ գրաքննության ձև է, և, բնականաբար, պատահական
հեռուստաընկերությունների լիցենզիա չեն տալիս:

Դուք ներկայումս աշխատում
եք նաև 3 հեռուստաընկերություններում: Եթե համեմատեք հեռուստատեսային և տպագիր ժուռնալիստիկան,
ի՞նչ առավելություններ ու թերություններ ունեն:

Նախևառաջ, լսարանների տարբերությունն է: Հեռուստաընկերության
լսարանն անհամեմատ մեծ է:

Որպես «Առավոտ» օրաթերթի
խմբագիր՝ ինչպիսի՞ խնդիրների եք առաջ եք կանգնած:

Նախևառաջ՝ պորֆեսիոնալ խնդիրների: Մեր գլխավոր խնդիրը ընթերցող
նվաճելն է և դա անելը շատ մաքուր մեթոդներով: Այսինքն՝ եթե ես մի բան եմ գրում, որն
ակնհայտ սուտ է, բայց, սրություն պարունակելով, դուր է գալիս որոշ մարդկանց խմբի, այդ
գնով ես չէի ցանկանա ընթեցող նվաճել: Ես կցանկանայի որակյալ ընթերցող ունենալ. այն
ընթերցողն, ով ունակ է մտածել և ինքնուրույն եզրակացություն անել:

Երկրորդ խնդիրը կոնվերգենցիան է՝ ավանդական լրատվամիջոցից անցումն
ինտերնետային թերթի, որտեղ կան թե՛ թերթի, թե՛ ռադիոյի և թե՛ հեռուստատեսության էլեմենտներ:
Եվ, այդ առումով, մենք այս վերջին ամիսներին նոր-նոր առաջին քայլերն ենք անում:

Բավականին ժամանակ «Առավոտը»
չէր աշխատում օնլայն, կարծես՝ հապաղում էինք կամ կասկածի տակ դնում օնլայն ռեժիմի անցնելու
կարևորությունը/անհրաժեշտությունը։  Ինչո՞ւ,
այդուհանդերձ, որոշեցիք անցնել օնլայն ռեժիմի։

Դե, որովհետև պարզ է, որ զարգացած, երիտասարդ ընթերցողների զգալի
մասը թերթ չի կարդում, նրանք իրենց ինֆորմացիան ստանում են կայքերից: Կայքերն ունեն
իրենց անվիճելի առավելությունը, այն է, որ դու ցանկացած րոպեին կարող ես դնել այդ պահին
տեղի ունեցող իրադարձության մասին լուր, վիդեո, այլ ոչ՝ վաղն ընթերցողը թերթը բացի
և կարդա:

Իմ և ձեզ համար դեռևս տպագիր լրատվամիջոցներ գոյություն կունենան,
իսկ նոր սերունդը չեմ կարծում, թե թերթ կգնի, կբաժանորդագրվի, որովհետև նրանք արդեն
դպրոց են գնում ոչ թե թուղթ ու գրիչով, այլ՝ նոթբուքով, այփադով և այլն:

Այսինքն՝ կիսո՞ւմ եք այն
մտավախությունը, որ թերթերը մի օր կկանգնեն փակման վտանգի առջև:

Անշուշտ, ինչպես որ մեքենաների և ձիերի դեպքում: Հիմա բոլորը
մեքենաներով են երթևեկում, բայց ձիերը կան և կան որպես հաճույք, սպորտ, որպես արիստոկրատիզմի
արտահայտություն, այդպես էլ թերթերը կլինեն:

Վաղն ավարտվում է նախընտրական
քարոզչությունը: Ի՞նչպես եք գնահատում լրատվամիջոցների աշխատանքը քարոզարշավի լուսաբանման
հարցում: Որքանո՞վ կարողացան արտացոլել հասարակության կամ ընտրողների շահը:

Մենք չենք կարող վերցնել և առանձին դառնալ հասարակության ներկայացուցիչը:
Այնքանով, որքանով կուսակցություններն են հասարակության ներկայացուցիչը, այնքան էլ
մենք՝ նրանց լուսաբանողներս, հասարակության ներկայացուցիչն ենք: Եվ քանի որ իրենք չեն,
մենք էլ չենք: Մենք առանձին միավոր չենք, մենք արտացոլում ենք այն, ինչ որ կա: Որքանով
նրանք են արտացոլում հասարակության շահը (իսկ ես խիստ կասկածում եմ, որ որևէ մեկը արտացոլում
է), այդքան էլ՝ մենք:

Որպես փորձառու խմբագիր՝
ինչպե՞ս պետք է թերթերը դիմակայեն մրցակցությանը։

Նախևառաջ ես խորհուրդ կտայի, որ ամեն ամբիցիոզ, ցմփոր մարդ կամ
ցմփոր դրամապանակ ունեցող մարդ չձգտի անպայման թերթ բացել: Դա հիմա այնքան էլ կարևոր
չէ, և այդքան շատ թերթ պետք չէ Հայաստանին:

Երկրորդ՝ ես խորհուրդ կտայի փորձել լինել ազդեցիկ, որովհետև
ինչ-որ մի հիմարություն, բամբասանք գրելուց դու գուցե մեկ օրով կամ 10 օրով լսարանդ
մեծացնում ես, բայց դու ազդեցիկ չես, որովհետև այդ ընթերցողներն ասում են. «Տեսե՞լ
ես ինչ հիմար բան են գրել, հա-հա-հա», բայց նրանք կարդում են: Ես կարծում եմ, որ թերթերը
պետք է լինեն ավելի հեղինակավոր:

Եւ երրորդ, անպայման պետք է զբաղվել կոնվերգենցիայի խնդիրներով
և թերթին զուգահեռ աշխատեցնել կայք:

Հարցազրույցը՝ Մերի Ալեքսանյանի