Հետկոմունիստական երկրներից մեկում խորհրդարանական ընտրությունների թեկնածուներից
մեկը եղել է համալսարանի մի անհայտ դասախոս, որի մրցակիցները անվանի օլիգարխներ ու
պետական նոմենկլատուրային ներկայացուցիչներ էին: Ընտրություններից մեկ շաբաթ առաջ,
նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ ոչ մի լումա չծախսած այդ թեկնածում համալսարանի
դահլիճում կազմակերպում է նախընտրական հանդիպում: Հանդիպմանը եկած բազմաթիվ
ընտրողներին երկար սպասեցնելուց հետո նա հայտնվում է բեմում եւ հայտարարում, որ
ինքը ժողովրդավարական արժեքների կողմնակից է, իսկ իր մրցակիցներին նա կարող է միայն
մեկ բան ցույց տալ, որից հետո մեջքով շրջվում է դեպի դահլիճը, կռանում եւ իջեցնում
շալվարը: Հանդիպումը ընտրողների հետ դրանով ավարտվում է: Մեկ շաբաթ հետո նա
վստահորեն հաղթում է իր բոլոր մրցակիցներին:

Սա մի հաջող օրինակ է, երբ թեկնածուն ծախսելով նվազագույն գումար, բայց ճիշտ
հաշվարկելով իր թիրախային ընտրազանգավածը, այսինքն գրագետ կազմակերպելով իր PR
կոմպանիան, հասավ իր նպատակին:

Ի՞նչ պետք է գիտենա թեկնածուն, որպեսզի հաղթի ընտրությունների ժամանակ, եւ ի՞նչ
պետք է գիտենա ընտրողը, որպեսզի չխաբվի: Քաղաքական տեխնոլոգիան մի գիտություն է,
որի օգնությամբ բոլորի համար անհայտ թեկնածուն կարող է հաղթել ընտրությունների
ժամանակ: Քաղաքական գործիչը նման է ռետինե փուչիկի, որի մեջ կարելի է «փչել» հասարակության ձգտումները եւ տեսլականները:

Այնուամենայնիվ, որոնք են քաղաքական PR տեխնոլոգիաների նպատակները եւ
գործառույթները: Նպատակները` ստեղծել ընտրողի եւ ընտրվողի միջեւ վստահության
մթնոլորտ եւ թեկնածուի դրական կերպար: Գործառույթը` իմիջի ձեւավորում, որի համար
պետք է կարողանալ ձեռնածությունների ենթարկել հասարակական կարծիքը եւ ղեկավարել
մարդկային երեւակայությունը: PR -ի մասնագետը պետք է ուսումնասիրի հասարակության
ձգտումները եւ ստեղծի թեկնածուի այնպիսի կերպար, որը համապատասխանի այդ ձգտումներին:
Տպավորություն է ստեղծվում, որ այդ մասնագիտությունը նմանվում է ամենահին խաղերից
մեկին` շախմատին:

Արդյո՞ք Հայաստանում նման խաղեր խաղում են: Վերջին ընտրությունները ցույց են տալիս,
որ ավանդաբար նարդիի գոտում գտնվող Հայաստանում սկսել են հակվել դեպի շախմատը: Թե
ընդդիմությունը, թե իշխանությունը օգտվում էին վաղուց մեզ ծանոթ, այսինքն մեր մենթալիտետին համապատասխանող մեթոդներից:

-«Հեղինակությունների» օգտագործում

Մեռած կամ արխիվային դեմքերի օգտագործում: Խորհրդային ժամանակներից մնացած եւ
բազմակի անգամ օգտագործված ինտելիգենցիայի ներկայացուցիրները արդեն հարգի չեն,
սակայն սպառողների մոտ կարոտախտ արթնացնող նախկին գործիչների հիշատակը կամ անգամ
Ելցինի անսպասելի այցը քաղաքական գործոնների էին վերածվել:

-Չարյաց փոքրագույնը եւ վախի մթնոլորտը

Իշխանությունները ցանկանում էին ստեղծել այն տպավորությունը, որ չնայած այն բանին,
որ գործող իշխանությունները ակնհայտ վատն են, սակայն տիրապետում են իրավիճակին:
Հակառակ դեպքում կարող է պատերազմը վերսկսվի եւ այլն:

-Պիտակավորում

Սրանք ղարաբաղցիներ են, իսկ սրանք` արարատցիներ եւ այլն: Սակայն այդպես էլ պարզ
չեղավ, թե որն է ծագումնաբանության բացասական երանգի բովանդակությունը:

-ԶԼՄ-ների միտումնավոր ծաղկաքաղը

Կողմնակալ ԶԼՄ-ները լուսաբանում էին միայն ընտրված տեղեկատվությունը:

-Հասարակական արժեքների օգտագործում

Սպառողներին կոչ էր արվում սիրել Հայրենիքը, մտածել բարեկեցիկ ապագայի մասին,
պահպանել պատմական ազգային արժեքները, որոնք, բնականաբար, միայն «այս» կամ «այն» պարագայում են հնարավոր:

Վերջին ընտրական կոմպանիաները արտացոլում են Հայաստանում գոյություն ունեցող
ժողովրդավարական արժեքների իրական վիճակը, սակայն Հայաստանում արդեն նշմարվում են
մրցակցային պայքարի վրա հիմնված ընտրությունների նախադրյալները: Հնարավոր է, որ
արդեն մոտ ապագայում Հայաստանի քաղաքական դաշտում գործածական դառնան «ռազմավարական
քաղաքական մարքետինգ», «իմիջի ձեւավորում», « PR տեխնոլոգիաներ» բառակապակցությունները: Այդ արտահայտությունները լավ ծանոթ են իրական
ժողովրդավարական երկրներում, որտեղ ազատ շուկան գործում է ոչ միայն տնտեսության մեջ,
որտեղ քաղաքական գործչի իմիջը, ծրագրերը եւ բարոյական կերպարը իրոք որոշիչ են
ընտրությունների ժամանակ:

Բնորոշիչ է, որ Հայաստանում իշխանական կառույցներ են մտնում մարդիկ, որոնք չունեն
համապատասխան սոցիալական պատրաստվածություն, եւ չեն կարողացել կայանալ անգամ իրենց
մասնագիտական բնագավառներում: Դրանով է բացատրվում հայաստանյան քաղաքական
գործիչների պրիմիտիվությունը եւ ոչ ճկունությունը, ինչպես նաեւ հասարակության
անտարբերությունը քաղաքական գործընթացների եւ քաղաքական գործիչների նկատմամբ:
Հայաստանի քաղաքական գործիչները դեռեւս այնքան ճկուն չեն, որ վստահեն քաղաքական
տեխնոլոգիաներին եւ հիմնականում գործում են ելնելով սեփական փորձից ու սեփական
բնազդներից: Հայաստանի քաղաքական գործիչները ընտրողների մասին սկսում են հիշել
ընտրություններից մեկ ամիս առաջ եւ սկսում են ասՖալտ «փռել», վերանորոգել շենքերի
մուտքերը եւ այլն: Միայն քչերն են մշտական PR մասնագետներ վարձում, այն էլ
հիմնականում ժամանակակից երեւալու համար: Լուրջ քաղաքական գործիչներին պետք են
լուրջ մասնագետներ եւ ուղեղային կենտրոններ, որոնք կարողանան կառավարել հասարակական
կարծիքը եւ ձեւավորել դրական գաղափարներ:

Այդ ամենը ենթադրում է որոշակի գումարների ներդրում: Մեր իրականության մեջ ավելի
արդյունավետ է այդ գումարները այլ տեղ «ներդնել» ցանկալի արդյունքն ստանալու համար:

Հասարակական կարծիքին մարդիկ տեղեկանում են ԶԼՄ-ների միջոցով, իսկ ԶԼՄ-ների սպառման
վարկանիշները ցուցադրում են այդ կարծիքի «օբյեկտիվությունը»: Մյուս կողմից,
հասարական կարծիքը ձեւավորվում է այդ վարկանիշների միջոցով, քանի որ անհատ սպառողը
հաճախ իրեն նույնացնում է մեծամասնությանը: Սակայն հայկական ԶԼՄ-ների վարկանիշի
արժանահավատ գնահատում չի կատարվում, եւ բնականաբար, անգամ ուսումնասիրված չի, թե
որքանով են ԶԼՄ-ները ազդում հասարակական կարծիքի ձեւավորման վրա: Մյուս կողմից
հայտնի փաստ է, որ ԶԼՄ-ների ճնշող մեծամասնությունը վերահսկվում է իշխանությունների
կողմից, ապա կարելի է ասել, որ հասարակական վստահություն ԶԼՄ-ների նկատմամբ
նվազագույն է:

Այսպիսով շղթան փակվում է. ԶԼՄ-ների ազդեցությունը հասարակության վրա նվազագույն է,
քաղաքական գործիչները արհամարհում են PR տեխնոլոգիաները, իսկ հասարակությունը
անտարբեր է քաղաքական գործընթացների նկատմամբ: Մի խոսքով, բոլորը թքած ունեն: Հարց
է առաջանում, իսկ ու՞մ են պետք այդ քաղաքական մարքետինգը, PR տեխնոլոգիաները,
ուղեղային կենտրոնները, կամ ավելի ճիշտ` դրանք երբ պետք կգան:

Ապագա խորհրդարանային եւ նախագահական ընտրությունները ստիպում են
կուսակցություններին եւ քաղաքական գործիցներին ճշգրտել իրենց քաղաքականությունը,
մյուս կողմից, տարածաշրջանում հնարավոր փոփոխությունները կարող են կտրուկ փոխել
ներքաղաքական դաշտը, եւ այս պարագայում հին եղանակներով գործող քաղաքական
միավորումները կարող են ուղղակի վերանալ:

Ուզում ենք մենք դա, թե ոչ, Հայաստանում սպասվում է PR տեխնոլոգիաների
ժամանակաշրջան: