«Պրոֆեսիոնալ լրագրողները հանուն մարդու իրավունքների»

2010թ.հունիսին «Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ» հասարակական կազմակերպությունը «Counterpart International Armenia» ֆինանսական աջակցությամբ Երևանում կազմակերպել էր եռօրա դասընթացներ «Պրոֆեսիոնալ լրագրողները հանուն մարդու իրավունքների»: Դասընթացները վարում էին իրավաբան Սիրանուշ Սահակյանը, լրագրող Լիանա Սայադյանը, իրավապաշտպան Արտակ Կիրակոսյանը և ՔՀԻ հկ նախագահ Արման Դանիելյանը: Դասընթացների ավարտից հետո մասնակիցների գրած լավագույն նյութերը տպագրվեցին «Հետք» թերթի հատուկ ներդիրում:

www.hra.am խմբագրությունը հրապարակում է «Պրոֆեսիոնալ լրագրողները հանուն մարդու իրավունքների» դասընթացների մասնակիցների կողմից պատրաստված նյութերի շարք: Ընտրված են այնպիսի նյութեր, որոնք այսօր էլ չեն կորցրել իրենց արդիականությունը:

www.hra.am խմբագրություն

Լսողական խնդիր ունեցող երիտասարդները զրկված են բարձրագույն կրթություն ստանալու հնարավորությունից

Հայաստանում կա շրջանավարտների մի ստվար խումբ, որի համար բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դռները փակ են: Խոսքը հաշմանդամություն ունեցող երիտասարդների, հատկապես լսողական խնդիրներ ունեցող երեխաների մասին է: Ի տարբերություն շարժողական և տեսողական խնդիրներ ունեցող երիտասարդների, նրանց հայաստանյան բուհերում հնարավոր չէ տեսնել:
Օրենսդրորեն, հաշմանդամության առաջին և երկրորդ կարգեր ունեցող անձինք ունեն արտոնություն` ընդունելության քննությունների արդյունքում վճարովի համակարգ ընդունվելու համար բավարար բալեր հավաքելու դեպքում բուհ ընդունվել անվճար ուսուցման հնարավորությամբ: Սակայն ինչպես հաստատեց ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության բուհերի համակարգման և վերահսկման բաժնի պետ Սասուն Միքայելյանը, չնայած արտոնությունների առկայությանը`լսողական խնդիրներ ունեցող երիտասարդները վերջին տարիներին գրեթե չեն դիմում բուհ. «Լսողական խնդիրներ ունեցող մարդիկ ընդունվելուց հետո, բնականաբար, կունենան դասախոսությունները լսելու խնդիր: Այժմ մենք մտնում ենք Բոլոնյան համակարգ, որը ենթադրում է, որ յուրաքանչյուր դասախոս պետք է ներկայացնի իր դասախոսության տպագիր օրինակը, որն արդեն Ինտերնետից կարելի է վերցնել: Սա էլ հեշտացնում է լսողական խնդիրներ ունեցող երեխաների ուսուցման խնդիրները»:
Սակայն մինչ լսողության հետ խնդիր ունեցող երիտասարդը կօգտվի բուհի դասախոսների տրամադրած դասախոսությունների տեքստային տարբերակներից, նա, նախ և առաջ, պետք է ընդունվի այդ ուսումնական հաստատություն: Այստեղ էլ առաջանում են հիմնական խոչընդոտները:
Քսանհինգամյա Արտաշես Հովհաննիսյանն այն հազվադեպ երիտասարդներից է, ով ստացել է բարձրագույն կրթություն` ունենալով լսողական խնդիրներ: Նա լսողությունը կորցրել է վաղ հասակում, բայց շնորհիվ իր մանկավարժ մայրիկի, ով հատուկ ուշադրություն է ցուցաբերել որդուն, Արտաշեսը հաճախել է հանրակրթական դպրոց, այնուհետև ընդունվել և 2009 թվականին ավարտել է Երևանի Պետական Ճարտարագիտական համալսարանի ծրագրավորման բաժինը: Արտաշեսը չի տիրապետում ժեստերի լեզվին: Ի տարբերություն Արտաշեսի, ում համար համեմատաբար մեծ դժվարություն չէր ներկայացնում մյուս դիմորդների հետ նույն պայմաններում քննություններ հանձնելը, լսողական խնդիրներ ունեցող երիտասարդների համար, ովքեր սովորել են հատուկ կրթահամալիրում, դա բավականին բարդ է:
Այս տարի լսողական խնդիրներ ունեցող երեխաների համար Հայաստանում գործող միակ հատուկ կրթահամալիրն ուներ ընդամենը մեկ շրջանավարտ: Կրթահամալիրի տնօրեն Աշոտ Ավետիսյանը այն ղեկավարում է 1997 թվականից: Նրա խոսքերով` վերջին 10-15 տարիների ընթացքում դպրոցի ոչ մի շրջանավարտ չի ընդունվել բուհ: Նախկինում դպրոցը եղել է 8-ամյա, արդեն հինգերորդ տարին է, ինչ ստացել է կրթահամալիրի կարգավիճակ` տալով միջնակարգ կրթություն: Այնուհանդերձ, մինչ օրս կրթահամալիրը չունի բուհ դիմած շրջանավարտ:
«Լսողական խնդիր ունեցող երեխաները միասնական քննություններին մասնակցելու հնարավորություն ուղղակի չունեն, քանի որ նրանց համար բացակայում է այնպիսի տարրական անհրաժեշտ պայման, ինչպիսին է թարգմանությունը,- մանրամասնեց Աշոտ Ավետիսյանը: -Այդ երեխային քննական լսարան մտնելիս անհրաժեշտ է թարգմանիչ, որպեսզի նա կարողանա հասկանալ քննության հանձնման պայմանները, որքան էլ դրանք գրավոր լինեն: Իսկ, ըստ քննության կանոնակարգի, լսարանում ոչ մի մասնագետ չպետք է լինի, իսկ լսողական խնդիր ունեցողի համար թարգմանիչը հանդիսանում է մասնագետ»:
Աշոտ Ավետիսյանը հավելեց, որ մարդիկ միմյանց հասկանում են հիմնականում լսողության շնորհիվ, ու որքան էլ լսել չկարողացող մարդը կարդա, նա շատ բաներ չի կարողանա արագ ըմբռնել, եթե նրա համար թարգմանող չլինի: Լսողական խնդիր ունեցող մարդը տեղեկատվության պակաս ունի, որը և դառնում է կասկածամտության և վախի պատճառ`անծանոթ միջավայր մտնելու համար: «Ըստ ստեղծված պայմանների` լսողական խնդիր ունեցող երեխան պետք է գնա և քննություն հանձնի Չեխովի կամ այլ դպրոցի շրջանավարտների հետ, բայց նա վախից չի գնա»,- ավելացրեց Ավետիսյանը:
Կրթահամալիրի սաների հետագա զբաղվածության խնդիրը լուծելու նպատակով արդեն 7-րդ տարին է, ինչ 8-րդ դասարանից բարձր աշակերտներին սկսում են ուսուցանել տարբեր արհեստներ` գորգագործություն, վարսահարդարություն, կոշկակարություն, հարսանյաց պարագաների պատրաստում, կար ու ձև և համակարգչային օպերատորություն:

Անահիտ Մինասյան