Հարավկովկասյան լրագրողների համար հարցազրույցն անց է կացվել «Կովկասի լրագրողների
ցանց» կայքի եւ «Տարածաշրջան» հետազոտական կենտրոնի աջակցությամբ

Հարցազրույցը ռուսերեն լեզվով

Հարց /Բիցաձե, Վրաստան/– Արդյո՞ք մինչ այսօր կալանքի տակ են գտնվում ընդդիմության
ներկայացուցիչները, որոնք մասնակցել են Հայաստանի նորընտիր նախագահի դեմ ուղղված
հանրահավաքին, որի ընթացքում տուժել են բազմաթիվ անմեղ մարդիկ։ Հայաստանի
Ոստիկանությունը ձերբակալել է Հայաստանի խորհրդարանի անդամ, իշխող հանրապետական
կուսակցության խմբակցության անդամ, «Երկրապահ» կամավորական միության նախագահի
տեղակալ Մյասնիկ Մալխասյանին, որը կասկածվում է Երեւանում զանգվածային
անկարգություններ հրահրելու մեջ։ Ձեր կարծիքով, արդյոք սա պարզապես մեղադրանք չէ՞
Մալխասյանի դեմ իշխանությունների կողմից։

Վահան Հովհաննիսյան – Ներկայումս կալանավորված են Երեւանում զանգվածային
անկարգությունների կազմակերպիչները եւ մասնակիցները, չնայած այն բանի, որ անց են
կացվել մի քանի դատական գործընթացներ, որոնց արդյունքում մեղադրյալները ազատ են
արձակվել պայմանական վճիռներով։ Շատ դեպքեր են եղել, երբ ձերբակալվածներն ազատ են
արձակվել առանց դատի։ Գործընթացը շարունակվում է։ Ինչ վերաբերվում է պատգամավոր
Մալխասյանին, ապա մեր երկրում քրեական մեղադրանքով հանդես է գալիս ոչ թե
կառավարությունը, այլ դատախազությունը։ Ներկայումս մեղադրանքն ապացուցված չէ, դեռ
վաղ է խոսել Մ. Մալխասյանի մեղավորության մասին։

Հարց /Քաղաքագետ Ֆիկրետ Սադիխով, Ադրբեջան/ – Բարեւ Ձեզ, պարոն Հովհաննիսյան։
Ուզում եմ հարցնել, արդյո՞ք ներկա ղեկավարության ձգտումը պահպանել իր իշխանությունը
այնքան մեծ է, որ կարելի է թափել արյուն եւ հետագայում քննարկել իրավիճակը
ամերիկյան կոնգրեսում։

Վահան Հովհաննսիյան – Տարբեր միջազգային ատյաններում ոչ հեռու անցյալում
Ադրբեջանում տեղի ունեցած արյունալի ռազմական հեղաշրջումների, Ձեր երկրում
ընդդիմադիրների եւ լրագրողների ծեծերի եւ սպանությունների բազմաթիվ քննարկումների
ֆոնին Հայաստանում անկարգությունների հանդեպ միջազգային հետաքրքրությունը պարզապես
թուլանում է։

Հարց /Աննա Բարտկուլաշվիլի, Ադրբեջան/ – Ինչպես Ձեզ հայտնի է, ՄԱԿ–ի քննարկմանն է
հանձնվելու ԳՈՒԱՄ–ի պետությունների բանաձեւը իրենց տարածքներում
հակամարտությունների քննարկման մասին, եւ Ադրբեջանն արդեն իսկ քայլեր է ձեռնարկել
այդ ուղղությամբ, հասնելով «Ադրբեջանի զբաղեցված տարածքներում իրավիճակի մասին»
բանաձեւի ընդունմանը։ Ի՞նչ քայլեր է ձեռնարկել Հայաստանն այս ուղղությամբ, բացի
նրանից, որ ինչպես հայտարարել է ԱԳՆ–ի մամլո քարտուղար Տիգրան Բալայանը, այս հարցի
քննարկումը դրական ոչ մի ներդրում չի ունենա Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության
կարգավորման գործընթացում։

Վահան Հովհաննիսյան – Հայաստանն իր եզրակացություններն է անում։ ԳՈՒԱՄ–ի երկրները,
որոնք աջակցում են ադրբեջանական ագրեսիվ եւ անիրատեսական քաղաքականությանը, կարող
են բախվել լուրջ անախորժությունների, քանի որ հարավկովկասյան եւ ընդհանուր առմամբ
հետխորհրդային հակամարտությունների բնույթի նույնացումը քաղաքականապես տգետ է։ Ինչ
վերաբերվում է ՄԱԿ–ի բանաձեւին, ապա այն արժեքազրկվում է միայն այն փաստի հիման
վրա, որ այդ բանաձեւի կողմ են քվեարկել հիմնականում այն երկրները, որոնք գլխավորում
են անազատ երկրների ցուցակը։ Հայաստանի պատասխան քայլերը իրենց սպասել չեն տա։

Հարց /Աննա Բարտկուլաշվիլի, Լրագրողների պաշտպանության կոմիտե/ – Ինչպե՞ս է
արձագանքում Հայաստանի կառավարությունը կալանավորված ընդդիմադիրների կանանց բողոքի
ակցիային, որն ուղղված է անկախ հետաքննության անցկացմանը, եւ որքանո՞վ ակտիվ են
գործում ժողովրդավարական ինստիտուտները Հայաստանում, եթե առկա են ավելի քան 15
կալանավորվածներ։

Վահան Հովհաննիսյան – Ժողովրդավարական ինստիտուտները Հայաստանում եւ ամբողջ Հարավային
Կովկասում /եթե դրանք կան/ թույլ, անարդյունավետ եւ ոչ հմուտ են գործում։ Հակառակ
դեպքում չէին լինի ոչ անկարգություններ, ոչ էլ կալանավորվածներ։ Ժողովրդավարական
ինստիտուտների հիմնական ֆունկցիան՝ գործադիր իշխանությունների հանդեպ քաղաքացիական
վերահսկողությունն է։ Այն չափազանց թույլ է։ Բողոքի ակցիայի վերաբերյալ
իշխանությունների արձագանքի մասին ես տեղյակ չեմ։

Հարց
/Ալեկպեր Ռաուֆ օղլի, «Էքսպրես» թերթ, Ադրբեջան/ – Ինչպե՞ս կանդրադառնա
Հայաստանի տնտեսության վրա հեռահաղորդակցման գծերի անցկացումը, եւ ի՞նչ լուծում եք
Դուք տեսնում այս խնդրի վերաբերյալ։

Վահան Հովհաննիսյան – Հարավկովկասյան հեռահաղորդակցման ծրագրերը, ցավոք, ավելի շուտ
քաղաքական, այլ ոչ տնտեսական բնույթ են կրում՝ սպասարկելով Հայաստանի մեկուսացմանն
ուղղված թուրք–ադրբեջանական ռազմավարությունը։ Բնականաբար մեր արձագանքը երկու
հարթություններում կարտահայտվի՝ քաղաքական եւ տնտեսական։ Կգա ժամանակ եւ խաղաղ
փոխհարաբերությունների հաստատումի հետ մեկտեղ կգերակշռեն ինտեգրման միտումները,
տնտեսական շահերն առաջին պլանում կհայտնվեն եւ հեռահաղորդակցման ծրագրերի
հեղինակները եւ կատարողները կզղջան, որ չեն ընդգրկել Հայաստանի տարածքը։

Հարց
/Այդին Կերիմով, «Նոր ժամանակ» թերթ, Ադրբեջան/
– Ազգային մամլո ակումբում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսին Դուք կոչ եք արել
արտաքին քաղաքականության մեջ առանց զիջումների պաշտպանել Ղարաբաղյան հակամարտության
հետ կապված մի շարք խնդիրներ, իսկ արտաքին քաղաքականության ոլորտում՝
համագործակցել։ Ինչպե՞ս կարելի է սա հասկանալ։ Եվ ինչպե՞ս հասկանալ «Մենք ոչ
իշխանություն ենք, ոչ էլ ընդդիմություն» արտահայտությունը։

Վահան Հովհաննիսյան
 – Ձեր հարցում ժամանակային շփոթմունք կա։ Մենք ոչ իշխանություն
ենք եղել, ոչ էլ ծայրահեղական ընդդիմություն թե՛ նախընտրական փուլում, թե՛
ընտրությունների ժամանակ։ Մարտի մեկի իրադարձությունները եւ Ադրբեջանի եւ որոշ
միջազգային քաղաքական ուժերի փորձն օգտագործել Հայաստանում բարդ ներքաղաքական
իրավիճակը ճնշման եւ շանտաժի համար մեզ չթողեցին ընտրության հնարավորություն։ Մենք
մտանք կոալիցիայի մեջ, որը կառուցվել է ազգային միաբանության կառավարության
սկզբունքի հիման վրա եւ որը ենթադրում է բոլոր քաղաքական ուժերի
համագործակցություն՝ առաջին հերթին ազգային շահերը պաշտպանելու նպատակով։ Իսկ
դրանք, ինչպես Ձեզ հավանաբար հայտնի է, անմիջականորեն կապված են ղարաբաղյան
հակամարտության կարգավորման հետ։

Հարց /Շոշիաշվիլի,
Վրաստան/ – Ո՞րն է ձեր կուսակցության դիրքորոշումը այն քաղաքականության վերաբերյալ, որը
վարում է Ռուսաստանը Աբխազիայի եւ Հարավային Օսեթիայի հանդեպ, հատկապես այդ
չճանաչված հանրապետություններում իր հյուպատոսարանների եւ նախարարությունների
ներկայացուցչությունները բացելու մասին ռուսաստանյան իշխանությունների վերջերս
արված հայտարարությունների լույսի ներքո։

Վահան Հովհաննիսյան – Որքանով ինձ հայտնի է, խոսքը չէր գնում հյուպատոսարանների
բացման մասին, ինչը կենթադրեր Աբխազիայի եւ Հարավային Օսեթիայի գոնե մասնակի
ճանաչում։ Մենք կասկածի տակ չենք դնում Վրաստանի տարածքային ամբողջականությունը։ Սա
Վրաստանի խնդիրն է։ Ես համակրում եմ, որ Վրաստանը երբեք չի խուսափում անմիջական
բանակցություններ վարել Աբխազիայի եւ Հարավային Օսեթիայի իշխանությունների հետ,
մինչդեռ Ադրբեջանը հերքում է Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետության իշխանությունների
հետ շփումների հնարավորությունը։ Կարծում եմ, որ վրացական իշխանությունները
հասկանում են, որ ներկա դրությունը նաեւ սեփական սխալների արդյունք է։ Սակայն չկան
այնպիսի սխալներ, որոնք հնարավոր չէ ուղղել։

Հարց /Շոշիաշվիլի,
Վրաստան/  – Արդյո՞ք հայկական ընդդիմությունն անհրաժեշտ է համարում ընդգրկվել այն մեծ
էներգետիկ ծրագրերին, որոնք իրականացվում են մեր տարածաշրջանում։ Ինչպիսի՞ն է ձեր
կուսակցության դիրքորոշումը այս հարցի վերաբերյալ։

Վահան Հովհաննիսյան – Այո, բայց ոչ ամեն գնով։

Հարց /Շոշիաշվիլի, Վրաստան/  – Ի՞նչ տեղ է զբաղեցնում հայկական ընդդիմության գործունեության մեջ այնպիսի
ոլորտը, ինչպիսին է մարդու իրավունքների եւ դեմոկրատական ազատությունների
պաշտպանությունը։ Կարո՞ղ եք արդյոք համեմատել Հայաստանում առկա իրավիճակը այս
ոլորտում Ադրբեջանի եւ Վրաստանի հետ։

Վահան Հովհաննիսյան – Սկսենք նրանից, որ Ադրբեջանի «դեմոկրատական զարգացումը»
բացառապես այլ ալգորիթմում է եւ այն պետք է համեմատել ոչ թե Վրաստանի եւ Հայաստանի
հետ, այլ իրեն ավելի հարազատ երկրների հետ, որոնք գտնվում են Կասպից ծովի մյուս
կողմում։ Ինչ վերաբերվում է Հայաստանին եւ Վրաստանին, ապա այստեղ, ցավոք սրտի,
դեմոկրատիայի եւ քաղաքացիական հասարակության զարգացումը հաճախ ոչ թե ներքին
հասարակական զարգացման արդյունք է, այլ ներմուծվող «հավասարեցնող» չափանիշների եւ
մեթոդների հետեւանք է եւ միշտ չի, որ համապատասխանում է հասարակական գիտակցության
մակարդակին։ Միամտություն կլինի դրանում մեղադրել ընդդիմությանը։

Հարց /Սամվել
Մարտիրոսյան, HRA.AM կայքի անունից/
– Ձեր կարծիքով, ե՞րբ Հայաստանը կվերադառնա մինչընտրական ժամանակաշրջանում
առկա քաղաքացիական ազատություններին եւ կսկսվի շարժումը դեպի դրական կողմը։

Վահան Հովհաննիսյան – Մինչև ընտրությունները քաղաքացիական ազատություններն ամենեւին
էլ այն իդեալը չեն, որին պետք է ձգտել։ Ամեն ինչ փոխկապակցված է։ Աղքատ
հասարակության մեջ, որտեղ ահռելի անդունդ կա աղքատության եւ հարստության միջեւ,
մենաշնորհների եւ կոռուպցիայի գերակշռության պայմաններում քաղաքացիական
ազատությունների եւ իրավունքների իրականացումը գրեթե անհնարին խնդիր է։ Կեղծ
լիբերալ արժեքների անմիտ եւ զանգվածային ներարկումը ապրանքի է վերածել նաեւ այնպիսի
քաղաքացիական իրավունք, ինչպիսին է ընտրության իրավունքը։ Դրական կողմ շարժումն
այսօր կախված է քաղաքական կամքից եւ իշխանությունների ինքնավերահսկումից, քանի որ
վերահսկման այլ ձեւերը, ցավոք, առայժմ անարդյունավետ են։

Հարց /Սամվել
Մարտիրոսյան, HRA.AM կայքի անունից/
– «Դաշնակցությունը» վերջերս մեկ անգամ եւս արտահայտեց իր դիրքորոշումն
ազատագրված տարածքների վերաբերյալ։ Կարծո՞ւմ եք արդյոք, որ երկրի նախագահը եւ
Հանրապետական կուսակցությունը նույն դիրքորոշումն ունեն։

Վահան Հովհաննիսյան
– Նրանց մոտեցումների մասին ավելի լավ է իրենց հարցնել։
Հանրապետականների դիրքորոշումը պարզ կդառնա Ղարաբաղյան գործընթացի ներկա փուլի
վերաբերյալ հայտարարության նախագծի խորհրդարանական քննարկումների ընթացքում։

Հարց /Նազարյան Լ, Hetq-online
օրաթերթ/ – Նախագահական ընտրություններից հետո Դուք միակ գործիչն էիք, որ հրաժարական
տվեց։ Կարելի՞ է արդյոք սա բողոք համարել եւ ինչպես ընկալվեց Ձեր այս քայլը
կուսակցության կողմից, որը հետագայում մտավ կառավարական կոալիցիայի մեջ։

Վահան Հովհաննիսյան
– Դա բանական քայլ էր քաղաքական պայքարի ընթացքում։ Դա իմ
անձնական որոշումն էր, այլ ոչ կուսակցական։ Կառավարական կոալիցիա «Դաշնակցության»
մտնելը մեր արձագանքն էր այն բարդ իրավիճակին, որում հայտնվել է մեր երկիրը։ Եւ այդ
դիրքորոշումը չի հակասում այն գնահատականներին, որոնք հնչեցին իմ հրաժարականի մասին
հայտարարության մեջ։

Հարց /Նազարյան Լ, Hetq-online
օրաթերթ/ – Հնարավո՞ր եք արդյոք համարում երկխոսությունը Սերժ Սարգսյանի եւ Լեւոն
Տեր–Պետրոսյանի միջեւ։

Վահան Հովհաննիսյան – Մոտ ժամանակներում դա քիչ հավանական է, ապագայում չի
բացառվում։

Հարց /Նինո Նարիմանիշվիլի, «Հարարավային
դարպաս» թերթ, Վրաստան, Ախալցիխե/ – Կարո՞ղ եք փաստերի միջոցով հակիրճ ասել, թե ինչ է տեղի ունեցել Հայաստանում
վերջին ընտրությունների ժամանակ, ի՞նչը ստիպեց մարդկանց դուրս գալ փողոցներ։

Վահան Հովհաննիսյան – Բարեփոխումների դանդաղ ընթացքի հետ կապված բնակչության
դժգոհությունը, մեր հասարակության մեջ անարդարության սուր զգացողությունը,
կոռուպցիայի եւ մենաշնորհների առկայությունը ձեւավորել է բողոքող ընտրազանգված։
Իշխանությունների անհամաչափ վարվելակերպը մի կողմից, անհանդուրժողականության եւ
ատելության մթնոլորտի սրացումը մյուս կողմից, հանգեցրին այդ բողոքող ընտրազանգվածի
ծայրահեղականացմանը։ Այն, որ սա կարող էր բերել բախումների, ինձ համար պարզ էր
ընտրություններից դեռ շատ առաջ։ Այդ իսկ պատճառով էլ ես կոչ էի անում քվեարկել ոչ
ծայրահեղ ընդդիմության ներկայացուցչի, ոչ էլ իշխանության ներկայացուցչի օգտին,
որոնց յուրաքանչյուր իրենց օգտին ստացված ձայն ավելի անհանդուրժող եւ կարծր էր
դարձնում։ Դժբախտաբար, աշխատեց «կամ–կամ», «պատը պատին» հոգեբանությունը։ Թեժացած
վիճակում ցանկացած սադրանք ցանկացած կողմից կարող էր բոցի դեր խաղալ։ Այդպես էլ
եղավ, քանի որ սադրաքների պակաս չեղավ։

Հարց /Նինո
Նարիմանիշվիլի, «Հարարավային դարպաս»
թերթ, Վրաստան, Ախալցիխե/ – Կարո՞ղ եք ներկայացնել Հայաստանում մարտին տեղի ունեցած դեպքերի ժամանակ
զոհվածների եւ վիրավորների ճշգրիտ վիճակագրություն։

Վահան Հովհաննիսյան – Ինձ, ինչպես եւ Ձեզ, հայտնի են պաշտոնական տվյալները։ Ես
հիմքեր չունեմ չվստահելու։

Հարց /Նինո Նարիմանիշվիլի,
«Հարարավային դարպաս» թերթ,
Վրաստան, Ախալցիխե/ – Արդյո՞ք պետության կոմղից օգնություն է ցուցաբերվել մարտին տեղի ունեցած
դեպքերի ժամանակ տուժածներին։

Վահան Հովհաննիսյան – Այո։

Հարց /Նինո
Նարիմանիշվիլի, «Հարարավային դարպաս»
թերթ, Վրաստան, Ախալցիխե/ – Ո՞րն է այսօր Հայաստանում ներքաղաքական իրավիճակի Ձեր գնահատականը։

Վահան Հովհաննիսյան – Իրավիճակը կայունանում է, սակայն, եթե մոտ ժամանակներում
տնտեսական, սոցիալական եւ քաղաքական ոլորտներում չհետեւեն կտրուկ փոփոխություններ,
որոնք ուղղված կլինեն հասարակական կլիմայի առողջացմանը, իշխանությունների հանդեպ
ժողովրդի վստահության ամրապնդմանը, ապա կայունացումը կձեւափոխվի ստագնացիայի, եւ
այդ դեպքում մենք հետ կմղվենք մեր զարգացման գործընթացում։ Շնորհակալություն բոլոր
հարցերի համար։ Մինչ նոր հանդիպում։