Հարցազրույց «Քաղաքացիական նախաձեռնությունների ազատ ամբիոն» հասարակական
կազմակերպության նախագահ Գայանե Մարկոսյանի հետ

Ընտրություններին նախորդած եւ հաջորդած իրադարձությունները որքանո՞վ էին հատուկ
քաղաքացիական հասարակությանը:

Հարցը այլ կերպ պետք է ձեւակերպել. ժողովրդավարական ընտրությունները քաղաքացիական
հասարակության կայացմանը նպաստող քայլ է: Այս ընտրություններում եղա՞վ առաջընթաց թե
ոչ. այս տեսակետից պետք է գնահատել: Բայց առաջընթացը բացարձակ չի նշանակում, որ այն
իրադարձությունները եւ զարգացումները, որ ուղեկցում էին ընտրություններին` նպաստում
էին քաղաքացիական հասարակության կայացմանը: Ընտրությունները, մարդկանց ընկալումը եւ
մարդկանց արձագանքը ընտրությունների պաշտոնական արդյունքներին նպաստում են
քաղաքացիական հասարակության կայացմանը, բայց ընտրությունների անցկացման ձեւը եւ
եղանակը` չէր նպաստում:

Հետընտրական զարգացումներից էին քաղաքական զբոսանքներ, քաղաքական
ընթերցանությունները: Սրանք ե՞ւս քաղաքացիական հասարակության դրսեւորումներ էին:

Դրանք հետաքրքիր դրսւերորումներ էին եւ ես կուզենայի, որ սրությունը չլիներ, ավելի
կտրուկ քայլերի անհրաժեշտությունը չլիներ եւ մեզ կարողանայինք մեզ թույլ տալ այն «շռայլությունը»,
երբ քաղաքացիական հասարակության դրսեւորումները լինեին իրավիճակին համարժեք: Տվյալ
իրավիճակում քաղաքական զբոսանքներ, քաղաքական ընթերցանությունները միակ հնարավոր
միջոցն էին, բայց մի քիչ տարօրինակ եւ ոչ համարժեք իրավիճակին` երբ ներքին բողոքը
եւ ընդվզումը շատ ուժեղ է եւ այդ բողոքը դրսեւորում է ընթերցանությամբ` մի քիչ
բնական չի թվում: Ես շատ կուզենայի, որ մենք այնպիսի հասարակություն եւ այնպիսի
խնդիրներ ունենայինք, որ եթե որևէ բանի հետ չհամաձայնեինք, համարեինք որ դա
հակասում է մեր այս կամ այն օրենքին անմիջապես կարողանայինք դրան «հանրովի»
արձագանքել, և այդ քաղաքացիական արձագանքը լսելի և իր հերթին արձագանքելի լիներ:
Այդ դեպքում, երբ մատածեինք, որ կատարված այս-ինչ քայլը ինչ-որ տեղ համահունչ չի,
օրինակ, սահմանադրությանը , հաջորդ օրը Հյուսիսային պողոտայում միասին
Սահմանադրություն ընթերցեինք`մեր քաղաքացիական կարծիքը թե' արտահայտելու, թե, մի
գուցե հսատակեցնելու համար:

Իշխանությունների արձագանքը հարի՞ր էր քաղաքացիական հասարակությանը:

Իմ գնատահականից պարզ է, որ քաղաքական զբոսանքները, քաղաքական ընթերցանությունը
պետք է քաղաքակիրթ ձեւով ընդունվեին, դրանք իրոք քաղաքացիական ակցիաներ էին եւ
իշխանությունների արձանագանքը պետք է համարժեք լիներ: Քաղաքացիական
հասարակությունում իշխանությունները պետք է հասկանային այդ ակցիաները եւ սկսեին
երկխոսություն հասարակության հետ, հասկանային ինչն է իրենց գործողություններում
սխալ եւ որն է այդ սխալները ուղղելու, հասարակության հետ երկխոսությամբ ուղղելու
լավագույն ճանապարհը: Իսկ այն ինչ կատարվում է, ոչ համարժեք արձագանք էր եւ
քաղաքացիական հասարակության հարթությունում` անհասկանալի:




ՀԿ-ները ուզում են կառուցել քաղաքացիական հասարակություն, իսկ ՀԿ-ների նախաձեռնած
քայլերի դրա դեմ դուրս է գալիս ոստիկանությունը: Ոստիկանություն եւ իշխանության մի
մասն է եւ հասարակության: Ինչպե՞ս կարելի է կառուցել քաղաքացիական հասարակություն,
առանց այդ հասարակության մի բաղկացուցչի:

Քաղաքացիական հասարակություն ինքնանպատակ չի: Քաղաքացիական հասարակությունը ոչ
միայն լիարժեք քաղաքացիներն են, այլ նաեւ համախմբող ուժ է եւ այդ տեսակետից
անընդունելի է ինչ-որ մի խավի, շերտի, խմբի, ինչ-որ մեկի դուրս մնալը: Առավել եւս
այնպիսի մի շերտի` ոստիկանության, որը պետք է ապահովի հասարակության
կենսագործունեության բնական ընթացքը: Շատ կարեւոր է հասկանալ, որ ոստիկանը կամ
զինվորը, ով հայրենիքի ու պետության հանդեպ պարտավորություն ունի եւ պատասխանատու
գործ է կատարում, առավել եւս պիտի այս հասարակության լիարժեք քաղաքացի լինի: Իսկ
եթե նա դուրս է մնում ընդհանուր քաղաքացիական դրսեւորումներից, հայտվում է
լուսանքցում: Անընդունելի է որ ոստիկանը, զինվորը, որեւէ այլ իրավապահ
հասարակությունից օտարացված լինի: Մենք տվյալ դեպքում ունեցանք նման օտարացում եւ
ես կարծում եմ, որ սրա դիմաց շատ ծանր գին է վճարում հենց ոստիկանությունը:
Ոստիկաններից շատերը լիարժեք քաղաքացիներ են եւ նրանց քաղաքացիական հասարակության
դեմ հանելը անթույլատրելի է թե հոգեբանական, թե բարոյական տեսակետից:

ԱՐԱՄ ԶԱՔԱՐՅԱՆ